Làng cổ Quan Lạn trên biển

3424

Ðảo Quan Lạn như một tấm bình phong chắn giữ phía ngoài của khu vực quần đảo Vân Ðồn (Quảng Ninh). Nơi đây thuộc khu vực di tích của một thương cảng cổ nổi tiếng sầm uất thời Lý, Trần rồi sang thời Lê với quy mô lớn, gồm nhiều bến thuyền phân bố trên chiều dài hàng chục km.

Sự phân bổ kéo dài của thương cảng này giúp giảm bớt lưu lượng tàu, thuyền ra vào và tăng cường việc quản lý, bảo đảm an ninh quốc gia. Dấu vết những làng cổ trên đảo hiện vẫn được lưu giữ từ những tầng di tích gốm, sứ, các đồng tiền cổ và nền nhà cũ nối liền nhau, xếp thành dãy từ bờ vịnh lên sườn núi ven biển ở Cái Làng cùng dấu tích trên các đảo khác như Cống Cái, Cống Ðông, Ngọc Vừng, Cống Ðỏ… được phát hiện thời gian qua và các đình, chùa, bảo tháp bề thế trong khu vực cho phép hình dung khá rõ nét về thương cảng cổ Vân Ðồn xa xưa.

Quan Lạn còn là một trong những địa bàn chiến trường chính diễn ra trận thắng vang dội của quân dân nhà Trần do danh tướng Trần Khánh Dư chỉ huy, nhấn chìm toàn bộ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ. Ngày nay, trên đảo còn một số đền, miếu thờ Trần Khánh Dư, các bộ tướng của ông và những dân binh làng biển, tiêu biểu nhất là các đền, miếu, đình ở Quan Lạn. Ðình ở đây có giá trị cao về kiến trúc và văn hóa – lịch sử với lễ hội tưởng nhớ hằng năm.

Hội Quan Lạn bắt đầu từ ngày 10 đến hết ngày 20-6 âm lịch, có nghi thức rước lễ trang trọng, nhiều trò vui truyền thống và các màn tái hiện trận Vân Ðồn lịch sử, đặc biệt là cuộc đua thuyền rồng ở vùng biển trước cửa đình. Trong tiếng trống ngũ liên thúc giục, tiếng hò reo vang dậy, hai con thuyền của hai giáp Ðông Nam Văn và Ðoài Bắc Võ trong làng tiến dần ra cửa biển và bắt đầu đua tài, lao vun vút, lượn vòng trên sóng nước. Ðây là hoạt động văn hóa tín ngưỡng bộc lộ tinh thần đoàn kết và thượng võ của cộng đồng cư dân vùng biển, đảo.

Ðảo Quan Lạn còn có quần thể sinh thái biển đa dạng với những bãi biển cát trắng tinh chạy dọc dài theo đảo. Cát trên đảo từ nhiều năm nay được xí nghiệp cát Vân Hải khai thác để xuất khẩu chế biến thủy tinh, pha lê có chất lượng tốt trong khu vực Ðông – Nam Á. Bên cạnh giá trị tài nguyên khoáng sản, các bãi cát ven biển có rừng dương xanh thẫm nguyên sơ và trong sạch còn là tài nguyên để phát triển du lịch sinh thái, tắm biển và nghỉ dưỡng yên tĩnh. Khách đến nghỉ ngơi, tắm biển ở đây bị cuốn hút bởi mầu xanh đậm của nước biển và mầu trắng của cát. Vừa qua, Công ty Công nghệ Việt – Mỹ (ATI) đã khai trương bước đầu khu du lịch Quan Lạn với những nhà sàn truyền thống có phòng nghỉ, khu nhà hàng và các dịch vụ tắm biển.